Hiển thị các bài đăng có nhãn Đảng Cộng sản Đông Dương. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Đảng Cộng sản Đông Dương. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Bảy, 21 tháng 4, 2012

Có hay không tổ chức A.B ở Việt Nam trước năm 1945?


TẠP CHÍ XƯA&NAY

Có hay không tổ chức A.B ở Việt Nam trước năm 1945?

Số 401 (4 – 2012)
Mạch Quang Thắng
A.B là viết tắt tiếng Pháp Anti-bol -chévik có nghĩa là phần tử hoặc tổ chức giả danh  cộng sản chui vào hàng ngũ của đảng bônsêvích (đảng cộng sản) để phá hoại đảng cộng sản. Một vấn đề còn chưa được làm sáng tỏ trong lịch sử Việt Nam là: trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, ở Việt Nam có hay không có tổ chức A.B (“A.B đoàn”)?
Một số ý kiến cho là có. Một số ý kiến ngược lại, cho là không.
Một số ý kiến cho là có “A.B đoàn” này thì viện dẫn ý kiến của X.X.X (bút danh của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương Trường Chinh) đăng trên báo Cờ Giải Phóng (tờ báo của Đảng Cộng sản Đông Dương), số 9, ngày 25-12-1944. Bài báo này có tên là “Kinh nghiệm công tác làm thế nào nhận biết một phần tử là A.B”. Bài báo viết rằng, bọn đế quốc biết không thể đánh đập, tù đày, chém giết mà phá được Đảng ta, nên chúng phải dùng bọn A.B cho đeo mặt nạ vào Đảng để ngầm phá Đảng. Chúng ta phải hết sức tỉnh táo, hằng giờ, hằng phút kiểm tra hàng ngũ để tìm ra bọn A.B đặng kịp thời đối phó. Bọn A.B thường có những tư cách hay hành động như dưới đây:
a) Hay tò mò, hay điều tra người này để biết người kia, hay bóc thư trộm.
b) Hay ăn mặc xa xỉ, tiêu hoang và thường có nhiều tiền tiêu.
c) Hay đi lại bất thường khó kiểm soát nổi.
d) Hay giao dịch với những người tung tích mờ ám hoặc đáng ngờ.
đ) Hay thả tin vịt để tâng bốc lực lượng đế quốc, gieo sợ sệt trong hàng ngũ Đảng.
e) Hay đặt chuyện để gièm pha các đồng chí tốt và làm mất tín nhiệm các đồng chí ấy.
g) Hay ngửa tay hứng lấy những việc mạo hiểm để gây tín nhiệm và có khi làm được những việc kỳ quái mà người khác không làm nổi” (1) . Ngày 27-6-1945, trong cao trào đấu tranh giành chính quyền, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương gửi thư cho các đồng chí ở Trung kỳ. Bức thư có đoạn:
“Mấy năm nay trong khi phần đông các chiến sĩ trung thực bị nhốt trong lao thì một bọn mạo danh cộng  sản,  gia nhập “A.B đoàn”, đeo chiêu bài cựu chính trị phạm mà lừa dân, phá Đảng. Những vụ khủng bố hàng trăm, có khi hàng nghìn người, những vụ bắt bớ các đồng chí phụ trách quan trọng không những đã chứng tỏ thủ đoạn dã man cực điểm của đế quốc, còn chỉ rõ tội ác của bọn A.B nữa!
Đảng bộ Trung Kỳ vì sao mà ốm yếu, vì sao mà rời rã? Chính vì bọn A.B. Nhiệm vụ trước mắt của các đồng chí Trung kỳ lúc này là phải cải tổ các tổ chức của Đảng từ trên đến dưới, định rõ tội trạng của bọn A.B từng nơi, tẩy trừ những phần tử khả nghi, cơ hội,  bè phái, không trung thành ra khỏi hàng ngũ Đảng…”(2).
Từ các văn bản “gốc” này mà sinh ra nhiều nhận định của các cuốn sách lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam viết về sau này. Một số cuốn sách đó cho rằng, các thời kỳ vận động cách mạng 1930-1945 của Đảng (Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Cộng sản Đông Dương), đặc biệt là ở các giai đoạn 1936-1939, 1939-1945, ở Việt Nam đã tồn tại “A.B đoàn”, và đương nhiên đã có tổ chức thì có những phần tử A.B.
Sau đây, xin dẫn ra một số cuốn sách có nhận định trên:
Cuốn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Sơ thảo, tập I,  1920-1954 do Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (sau là Viện Lịch sử Đảng thuộc Viện Nghiên cứu chủ nghĩa  Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh) biên soạn dưới sự chủ trì của GS. Nguyễn Văn  Phùng (Nxb Sự thật, Hà Nội, 1982), ở các trang 353-354 có đoạn viết: Trong việc xây dựng và củng cố tổ chức Đảng, Đảng thường xuyên quan tâm đến việc xiết chặt hàng ngũ, tăng cường sự đoàn kết thống nhất của toàn Đảng trên cơ sở đường lối đúng đắn, thanh toán triệt để những khuynh hướng chia rẽ, bè phái trong Đảng. Chủ trương tăng  cường đoàn kết thống nhất trong Đảng được gắn liền với chủ trương không ngừng nâng cao cảnh giác, ngăn ngừa bọn A.B. chui vào Đảng để phá Đảng từ trong phá ra. Năm 1941, ở miền Bắc, Đảng đã kịp thời  khám phá vụ tên Công âm mưu lôi kéo một vài đồng chí bất mãn trong Xứ ủy Bắc kỳ hòng chống lại Trung ương, gây bè phái trong Đảng. Ở miền Trung, Đảng cũng khám phá được bọn A.B. do tên Đinh Văn Di cầm đầu, chui vào Đảng và hoạt động phá hoại, chia rẽ một thời gian dài, gây cho Đảng nhiều thiệt hại nghiêm trọng”.
Cuốn Lịch sử Cách mạng tháng Tám năm 1945 (Nxb CTQG, HN, 1995) do Viện Lịch sử Đảng thuộc Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh viết, ở trang 41-42, sau khi nêu lên cao trào cứu nước ở các địa phương trong  những năm tiến tới khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, có nêu: “Song sự vươn lên của phong trào đã làm cho địch chú ý đánh phá ngày càng dữ dội hơn. Bọn A.B cũng ra sức  hoạt động, gây cho phong trào nhiều tổn thất, nội bộ lãnh đạo thiếu thống  nhất, nghi  ngờ  lẫn  nhau. Hầu hết cán bộ của Xứ và Tỉnh ủy QuảngNam bị bắt, nhiều cơ sở bị vỡ. Xứ ủy Trung kỳ vừa được khôi phục, hoạt động được hơn nửa năm thì bị vỡ. Đây là một khó khăn lớn đối với việc xây dựng phong trào cách mạng ở các tỉnh Trung kỳ”.
Một điều chắc chắn là rất nhiều cuốn sách lịch sử đảng bộ của địa phương (chủ yếu là tỉnh) đều có nhận định tương tự, nghĩa là đều nêu có tổ chức và phần tử A.B phá hoại trong giai đoạn đấu tranh giành chính quyền. Xin nêu điển hình là cuốn  Lịch sử Đảng bộ Nghệ An, tập I (1930-1954) do BCH Đảng bộ ĐCSVN tỉnh Nghệ An biên soạn (Nxb CTQG, HN, 1998), ở các trang 148-149 có đoạn viết: Trong thời gian sau Hội nghị Trung ương Đảng tháng 5-1941, “trước thủ đoạn thâm độc của mật thám Pháp, một số ít đảng  viên, cán bộ đã có biểu hiện hoang mang dao động, cầu an, trong đó có kẻ phản bội, tiếp  tay cho địch phá hoại tổ chức đảng và phong trào cách mạng. Tình hình trên không chỉ riêng ở Nghệ An mà trong toàn quốc, nhiều nơi phong trào cách mạng cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngày 26-8-1943, báo Cờ Giải Phóng đăng bài Đừng mắc mưu địch của Tân Trào (Trường Chinh) (3). Bài báo vạch trần âm mưu, thủ đoạn phá hoại tinh vi, thâm độc của địch. Chúng đã “tìm hết cách gieo mối hoài nghi, chia rẽ trong hàng ngũ cách mạng”; đồng thời nhắc nhở các cấp bộ đảng phải tăng cường cảnh giác, kịp thời phát hiện và chống lại những thủ đoạn của địch: “…Phải kịp thời nhận rõ bọn khiêu khích đeo mặt nạ len vào Đảng, phải tích cực đấu tranh chống bọn A.B, nhưng phải phân biệt chân giả, đừng mắc mưu gian của lũ phát xít mà để cho hoài nghi chủ nghĩa giam hãm cõi lòng”.
Những nhận định trên còn có mặt trong các cuốn sách giáo khoa, giáo trình dùng cho nhà trường, như cuốn giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản ViệtNam, tập I của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp biên soạn (Nxb Đại học và giáo dục chuyên nghiệp, Hà Nội, 1988).
Cũng như cuốn giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Nxb CTQG, HN, 2001), do 13 người biên soạn với 8 cộng tác viên đặt dưới sự chỉ đạo của Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tôi cho rằng, cho đến thời điểm hiện nay, chưa có chứng cớ nào chắc  chắn chứng minh rằng, ở Việt Nam trong thời  kỳ trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 có tổ chức A.B (“A.B đoàn”) và các phần tử A.B.
Nhận định này của tôi dựa trên những lập luận sau đây:
Trong thực tế lịch sử ĐCSVN từ khi thành lập đến nay, chưa bao giờ Đảng thực sự phát hiện được tổ chức A.B. Bởi vì một lý do đơn giản là tổ chức này không tồn tại trên thực tế. Trong từ điển tiếng Nga, tiếng Pháp và cả trong từ điển bách khoa, không hề có những từ này.
Nếu có tổ chức A.B, thì mô tả tổ chức này (hoặc thường được gọi trong nhiều tài liệu là  “A.B  đoàn”) cụ thể thế nào? Nghĩa là tổ chức này hình thù ra sao, được cấu tạo như thế nào, ra đời ở đâu, chân rết như thế nào, ai cầm đầu, lực lượng bố trí ra sao, có bao  nhiêu  người? Trong các tài liệu, sách, thậm chí trong cả các tài liệu lưu trữ, tài liệu của mật thám Pháp thời kỳ trước năm 1945, không hề có một dòng nào mô tả về tổ chức này.
Các cuốn sách “chính sử” (tôi tạm gọi như thế) đã viết nhiều, đã có tính khẳng định là ở Việt Nam trong các giai đoạn đấu tranh giành chính quyền, có tổ chức và các phần tử A.B. Tôi cho rằng, sở dĩ như vậy là căn cứ vào các bài báo của đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh cuối năm 1944 cũng như bức thư của Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 27-6-1945 gửi các đồng chí Trung kỳ.  Rồi từ đó là những  chuỗi viết theo, cuốn sau viết theo cuốn  trước mà chưa đưa ra một chứng cứ nào xác đáng để chứng minh tổ chức A.B là có thật ở Việt Nam trong những năm đó.
Những năm 70 của thế kỷ XX, trong quá trình nghiên cứu và biên soạn lịch sử Đảng bộ  tỉnh Nghệ An, một số cán bộ ở Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng thuộc Tỉnh ủy Nghệ An đã tiến hành xác minh bài báo của đồng chí Tân Trào (Trường Chinh) đăng trên báo Cờ Giải Phóng , khi ra Hà Nội có hỏi đồng chí Trường Chinh về bài báo có nội dung đề cập tổ chức A.B, thì đồng chí Trường Chinh nói rằng: “Lúc đó, có đồng chí ở Trung kỳ ra phản  ánh tình hình, trên cơ sở đó tôi viết bài báo này để nhắc nhở chung, nhưng không có điều kiện để thẩm tra xác minh sự việc cụ thể” (4). Trong các văn kiện Đảng, trừ Thư của Ban Thường vụ Trung ương ĐCSĐD gửi các đồng chí Trung kỳ ngày 27-6-1945, còn lại thì không thấy bất kỳ một tài liệu chính thức nào nữa đề cập tổ chức A.B. Đặc biệt, tại Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11 năm 1939 trong bối cảnh thực dân Pháp đang khủng bố mạnh sau một thời gian Đảng hoạt động công khai, bán công khai, và trong thời kỳ bắt đầu chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, tập trung vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, cũng không thấy đề cập tổ chức A.B mà chỉ lưu ý đến việc chống  sự  khiêu  khích của mật thám. Cả hai Hội nghị Trung ương ĐCSĐD sau đó (Hội  nghị cuối năm 1940 tại Bắc Ninh và Hội nghị do Nguyễn Ái Quốc chủ trì tháng 5-1941 tại Pác Bó (Cao Bằng) cũng không nói đến tổ chức A.B.
Trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương ĐCSĐD tháng 11-1939, có đoạn viết: “Phải chú ý chống nạn khiêu khích mật thám: Nói đến sự củng cố nội bộ không thể không nói đến sự tranh đấu chống nạn khiêu khích mật thám. Sự khiêu khích mật thám là một hình thức tranh đấu của Chính phủ, của giai cấp thống trị chống với Đảng cách mệnh, các phong trào cách mệnh. Giai cấp thống trị hàng giờ hàng phút dùng hình thức tranh đấu khốn nạn ấy để phá phong trào cách mệnh. Sự thờ ơ sao nhãng của Đảng ta chống bọn khiêu khích mật thám đã đưa lại cho Đảng nhiều đau đớn [...]. Trong khi đi lại với các cơ quan phải cẩn thận, phải có cách viết, cách giao thông bí mật, các đồng chí có công việc liên lạc với nhau chỉ nói cho nhau biết những điều cần phải biết để làm việc chứ không thể nói những điều có thể nói cho nhau biết được, cái căn bản chống nạn khiêu khích mật thám là vấn đề củng cố các tổ chức và biết phân công và củ soát công việc” (5).
Việc xác định có hay không Có tổ chức A.B liên quan đến sự kiện, mà cụ thể ở đây là có hai nhân vật trong các công trình nghiên cứu cho là người của A.B đoàn: năm 1941 ở Bắc kỳ có người tên là Công, thời kỳ 1936-1939 ở Trung kỳ có Đinh Văn Di.
Thực ra, hai người này không phải là những phần tử A.B. Họ không phải là thành viên của tổ chức không có trên thực tế. Điều đáng nói là, ngoài sách và bài tạp chí đã công bố khẳng định có tổ chức A.B  ra, còn có một số tác phẩm văn học nghệ thuật cũng dựa vào đó để hư cấu, cho  à có phần tử A.B trong tổ chức A.B. Theo hồi ký của đồng chí Nguyễn Đức Dương đã nêu trên đây, thì có cuốn  “Những  mẩu chuyện trong tù” của tác giả  N.T.  (Nxb Tác phẩm mới, Hà Nội, 1981). Ngoài ra còn có vở kịch với tên là “Đêm dài” của tác giả H.P. (6) phát trên “Sân khấu truyền thanh” Đài Tiếng  nói ViệtNamtối thứ Bảy ngày 24-8-1985.
Ông Nguyễn Đức Dương  – người hoạt động cùng thời với ông  Đinh Văn Di (mà có một số người cho ông Đinh Văn Di là phần tử A.B)  –  khẳng định rằng, trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam không hề có tổ chức A.B. Ông Lê Duẩn – người mà ngay những năm 1938-1939 đã nghi ngờ có sự phản bội của một số đảng viên cộng sản Trung kỳ thời kỳ 1936-1939 – cũng không khẳng định có tổ chức A.B. Trường Chinh, Tổng Bí thư Đảng thời kỳ từ năm 1940 và là người viết một số bài đăng trên báo Cờ giải phóng có đề cập tổ  chức A.B thì sau này, những năm 70 của thế kỷ XX, có nói lại rằng, thời kỳ đó chỉ nghe một người ở Trung Kỳ ra báo cáo rồi viết thế chứ chưa có điều kiện xác minh lại có đúng là có tổ chức A.B haykhông.Tôi cho rằng, đã đến lúc các nhà sử học Việt Nam cần thiết đính chính sự kiện này trong các tác phẩm lịch sử của Việt Nam. Dẫu biết rằng làm việc này không  đơn giản; để xóa đi “lối mòn” đã trở thành định kiến trong không ít nhà khoa học nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản ViệtNam, thì đúng vậy, quả thực không đơn giản. Song, như vậy không có nghĩa không làm. Như thế, đủ biết rằng, trách nhiệm của những  người nghiên cứu khoa học lịch sử nước nhà lớn lắm thay.
 
CHÚ THÍCH:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, T.7 (1940-1945), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr.516-517. 
2. Như trên, tr.401-402.
3. Một số cuốn sách khác cũng có đề cập bài báo của Tân Trào (bút danh của đồng chí Trường Chinh) Đừng mắc mưu địch đăng trên báo Cờ Giải Phóng  ngày 26-8-1943. Nhưng, trong Văn kiện Đảng toàn tập, tập 7 (1940-1945), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, ở phần Phụ lục có đăng một số bài của đồng chí Trường Chinh trong báo Cờ Giải Phóng, nhưng rất tiếc/rất lạ là lại không thấy đăng lại bài báo Đừng mắc mưu địch.
4. Theo hồi ký của đồng chí Nguyễn Đức Dương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An từ tháng 4-1938 đến tháng 3-1939. Đoạn ghi lại lời nói trên đây của đồng chí Trường Chinh  là do đồng chí Nguyễn Đức Dương viết lại theo báo cáo của đồng chí Nguyễn Đình Triển, nguyên Trưởng Ban Nghiên cứu lịch sử Đảng Tỉnh ủy Nghệ Tĩnh trong một Hội  nghị về lịch sử Đảng bộ Nghệ Tĩnh họp tại Hà Nội từ ngày 21-11-1984 đến ngày  25-11-1984. Tôi xin tạm sử dụng tài liệu thứ cấp này. Khi nào có điều kiện, tôi sẽ xác minh lại cho chính xác hơn. Hồi ký của đồng chí Nguyễn Đức Dương hiện lưu tại Viện Lịch sử Đảng thuộc Học viện Chính trị – Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh.
5. Đảng Cộng sản ViệtNam: Văn kiện Đảng toàn tập, tập 6, 1936-1939 Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,  2005tr.564-565.
6. Có thể là nhà viết kịch Học Phi, cũng là một nhà cách mạng lão thành (B.T.).

Thứ Bảy, 3 tháng 3, 2012

ĐẦU ĐUÔI CHUYỆN ĐOÀN CỐ VẤN QUÂN SỰ TRUNG QUỐC GIÚP VIỆT NAM CHỐNG PHÁP


Tân Hoa Xã – Xinhuanet.com
ĐẦU ĐUÔI CHUYỆN ĐOÀN CỐ VẤN QUÂN SỰ TRUNG QUỐC GIÚP VIỆT NAM CHỐNG PHÁP
2.8.2009
Tác giả:  Ngô Tất Phú, Trịnh Diệm Bình
Người dịch:  Quốc Thanh
 Rất nhiều người đã biết đến Kháng Mỹ viện Triều của nước ta vào thập kỷ 50 thế kỷ 20, nhưng nói đến Kháng Pháp viện Việt thì rất ít người biết. 
Vào đầu thập kỷ 50, nước ta từng phái Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc do Vĩ Quốc Thanh làm Trưởng đoàn tới viện trợ cho cuộc Chiến tranh chống Pháp của Việt Nam, đây là một đoạn sự thật lịch sử mà ai cũng biết.
    I.  Việc lập ra và hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự giúp Việt Nam của Trung Quốc
Khỏang giữa tháng 1, tháng 2 năm 1950, Chủ tịch Đảng Cộng sản Đông Dương (đến năm sau đổi thành Đảng Lao động Việt Nam) Hồ Chí Minh đi thăm Liên Xô, đã cùng với Stalin và Mao Trạch Đông khi ấy đang ở thăm Liên Xô thảo luận về những vấn đề quan trọng của cách mạng Việt Nam.
Sau khi Mao Trạch Đông, Hồ Chí Minh quay về Bắc Kinh, Hồ Chí Minh nêu yêu cầu giúp đỡ Việt Nam với Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, trong đó bao gồm trợ cấp quân sự và phái Đoàn cố vấn quân sự tới trợ giúp  cuộc Chiến tranh chống Pháp của Việt Nam.
Theo yêu cầu của Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc quyết định, đồng thời với việc cung cấp trang bị quân sự và trợ cấp quân sự, sẽ phái Đoàn cố vấn quân sự tới hiệp trợ Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức, chỉ huy tác chiến và xây dựng quân đội Việt Nam.
Quyết sách này của Trung ương, cũng giống với việc phái chí nguyện quân tới Triều Tiên chống Mỹ viện Triều sau đó, là một quyết sách trọng đại chi viện cho quân đội nước ngoài đầu tiên kể từ khi lập nước.
Hai nước Trung-Việt núi liền núi sông liền sông, môi hở răng lạnh.
Để chi viện cho Đảng anh em và nước láng giềng thân thiện giành được độc lập nước nhà và giải phóng dân tộc, Đảng cộng sản Trung Quốc, trong tình trạng vừa mới giành được thắng lợi trên toàn quốc, đang phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, vẫn cương quyết ra quyết định viện trợ cho Việt Nam, giúp đỡ không hoàn lại cả về mặt trợ cấp và quân sự, đồng thời phái ngay La Quý Ba là đại diện liên lạc của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc tới Việt Nam, trao đổi với Đảng Cộng sản Đông Dương về những việc trọng đại giúp Việt Nam chống Pháp.
Phái Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc do Vĩ Quốc Thanh làm Trưởng đoàn, Mai Gia Sinh, Đặng Dật Phàn làm Phó đoàn tới hiệp trợ Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức, chỉ huy tác chiến và xây dựng quân đội Việt Nam.
Tiếp đó lại phái Trần Canh đại diện cho Đảng cộng sản Trung Quốc tới Việt Nam hiệp trợ chỉ huy Chiến dịch Biên giới khai thông đường biên giới Trung Việt và phụ trách thống nhất xử lý những việc có liên quan đến viện trợ quân sự cho Việt Nam.
Giữa tháng 4, Bộ tổng tham mưu Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc lựa chọn trong toàn quân ra được 59 cán bộ các loại có kinh nghiệm đánh trận thật và trình độ chính trị nhất định cùng với các nhân viên công tác khác, tổng cộng 281 người, hợp thành Đoàn cố vấn quân sự.
Tháng 7, Đoàn cố vấn quân sự được chính thức thành lập ở Nam Ninh, để tiện cho việc bảo mật, Đoàn cố vấn quân sự không công khai ra bên ngoài, lấy mã hiệu là “Đoàn công tác Hoa Nam”.
Vào thượng tuần tháng 7, Trần Canh dẫn các nhân viên của Đoàn cố vấn quân sự được điều chọn từ Nhị dã[1] do Trần Canh dẫn đầu đi vào Việt Nam từ hướng Vân Nam.
Sau đó, ngày 11 tháng 8, Đoàn cố vấn quân sự đi vào Việt Nam từ Tịnh Tây, Quảng Tây, rạng sáng ngày 12 tháng 8 đến Bộ tổng tham mưu Quân đội Việt Nam ở Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.
Sau khi Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc nghe Bộ tổng tham mưu Quân đội Việt Nam giới thiệu về tình hình Quân đội nhân dân Việt Nam và nêu những kiến nghị công việc với Đoàn cố vấn, đã tuyên bố về phân công tổ chức.
Đoàn cố vấn được chia thành các tổ cố vấn quân sự, chính trị và hậu cần.
Vĩ Quốc Thanh đảm nhận nhiệm vụ Cố vấn cho Tổng Quân ủy Việt Nam và Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam. Mai Gia Sinh đảm nhận nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ cố vấn quân sự. Đặng Dật Phàn đảm nhận nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ cố vấn chính trị. Mã Tây Phu đảm nhận nhiệm vụ Tổ trưởng Tổ cố vấn hậu cần, đồng thời lần lượt đảm nhận nhiệm vụ cố vấn cho Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục chính trị và Tổng cục hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam, cử các tổ cố vấn cho 3 sư đoàn chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ngày 16 tháng 9, Chiến dịch Biên giới nổ ra, ngày 23 tháng 10 kết thúc thắng lợi. Ngày 1 tháng 11, Trần Canh hoàn thành xong nhiệm vụ đã định và quay về nước.
Tháng 6 năm 1951, sau khi kết thúc Chiến dịch Kinh Bình[2], Đoàn trưởng Đoàn cố vấn quân sự Vĩ Quốc Thanh bị ốm về nước nghỉ dưỡng, nhận thấy ông ta không thể quay về Việt Nam làm việc được, ngày 29 tháng 5 năm 1952, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc đã bổ nhiệm La Quý Ba (Đoàn trưởng Đoàn cố vấn chính trị giúp Việt Nam) kiêm nhiệm Đoàn trưởng Đoàn cố vấn quân sự, Mai Gia Sinh là Phó đoàn thứ nhất, Đặng Dật Phàn là Phó đoàn thứ hai.
Ngày 16 tháng 6, sát nhập Đoàn cố vấn quân sự với Đoàn cố vấn chính trị. Đồng thời, theo yêu cầu của phía Việt Nam, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc quyết định lại tiếp tục tuyển chọn hơn 10 cán bộ sư đoàn từ Giải phóng quân nhân dân đưa sang Việt Nam, đảm nhận nhiệm vụ làm cố vấn cho các Bộ tham mưu và các cơ quan cấp sư đoàn của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Theo kiến nghị của các đồng chí Nhiếp Vinh Trăn…, ngày 6 tháng 12, được sự phê chuẩn của Mao Chủ tịch, đã sát nhập các cán bộ do Vĩ Quốc Thanh, La Quý Ba đứng đầu thành Tổng đoàn cố vấn, La Quý Ba là Tổng cố vấn, đặt ra một Phó tổng cố vấn phụ trách các công việc về mặt quân sự.
Để tiện cho việc quản lí công việc thật sâu sát, ngày 10 tháng 10 năm 1953, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc bổ nhiệm Vĩ Quốc Thanh làm Tổng cố vấn quân sự, chịu trách nhiệm giúp Quân đội nhân dân Việt Nam các công việc về mặt tác chiến và xây dựng quân đội. La Quý Ba làm Tổng cố vấn chính trị, chịu trách nhiệm giúp Việt Nam các công việc về mặt xây dựng Đảng, chính quyền và làm chính sách ở các địa phương.
Không lâu sau, Đoàn cố vấn quân sự tách ra khỏi bộ máy Đoàn cố vấn chính trị. Ngày 25 tháng 10, Vĩ Quốc Thanh khỏi bệnh quay lại Việt Nam, lập tức nghiên cứu luôn  tác chiến mùa đông với phía Việt Nam, giúp quân đội Việt Nam nghiên cứu tấn công Lai Châu, đồng thời bố trí tác chiến tấn công mùa đông để đánh Thượng, Trung, Hạ Lào và vùng bắc Tây Nguyên.
Ngày 22 tháng 7 năm 1954, sau khi Chiến tranh chống Pháp của Việt Nam thắng lợi, Quân ủy Trung ương đã phái các tổ cố vấn pháo binh, công binh để giúp trang bị, huấn luyện pháo binh và bộ đội công binh của Việt Nam. Ngày 25 tháng 8, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc đã quyết định lập Đại sứ quán Trung Quốc ở Việt Nam. Ngày 1 tháng 9, Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam chính thức được thành lập, Đại sứ đầu tiên nhậm chức tại Việt Nam La Quý Ba đã trình quốc thư cho Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Bởi nhân dân Việt Nam đã giành được thắng lợi trong cuộc Chiến tranh chống Pháp, quân đội nhân dân được xây dựng đã bắt đầu đi vào quỹ đạo, nhiệm vụ giúp Việt Nam đã hoàn thành, nên Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc đã cân nhắc đến chuyện hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự và Đoàn cố vấn chính trị.
Vào trung tuần tháng 9, Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam La Quý Ba đã truyền đạt lại đề nghị của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc về việc hủy bỏ dần Đoàn cố vấn quân sự và Đoàn cố vấn chính trị với Trung ương Đảng lao động Việt Nam, để trưng cầy ý kiến bên phía Việt Nam.
Trung ương Đảng lao động Việt Nam sau khi thảo luận đã biểu thị sự đồng tình với việc hủy bỏ bộ máy và tên gọi của Đoàn cố vấn, tán thành việc công khai mời cố vấn về sau này, nhưng cho rằng cố vấn hệ thống quân sự không nên áp dụng biện pháp mời công khai mà vẫn cần làm theo phương thức bí mật.
 Ngày 10 tháng 10 năm 1954, Hà Nội được giải phóng. Vào hạ tuần cùng tháng, Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc tiến về Hà Nội theo Bộ tổng tham mưu Quân đội nhân dân. Theo quyết định hủy bỏ dần Đoàn cố vấn quân sự, Phó tổng cố vấn Mai Gia Sinh cùng một bộ phận các cố vấn sư đoàn, trung đoàn đang nghỉ phép ở trong nước không quay về Việt Nam làm việc nữa.         
Vào giữa tháng 7, tháng 8 năm 1955, Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình đã truyền đạt lại và ra chỉ thị về việc hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự của Trung ương với đồng chí Vĩ Quốc Thanh đang nghỉ phép ở Bắc Kinh.
Hạ tuần tháng 8, Vĩ Quốc Thanh rời Bắc Kinh đến Hà Nội, truyền đạt lại quyết định về việc hủy bỏ dần Đoàn cố vấn của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, Đảng ủy Đoàn cố vấn sẽ có sự sắp xếp cụ thể để quán triệt quyết định của Trung ương, quyết định cho các nhân viên của Đoàn cố vấn rút về nước làm 3 giai đoạn, đến đầu xuân sang năm là rút hết.
Các chuyên gia quân sự và nhân viên kỹ thuật được mời sẽ giao cho Văn phòng Tùy viên quân sự Đại sứ quán quản lí. Theo sự sắp xếp nói trên, Phó tổng cố vấn Đặng Dật Phàn sau khi hoàn thành nhiệm vụ làm việc tại Việt Nam, sẽ cùng một bộ phận các nhân viên cố vấn rời Hà Nội về nước vào trung tuần tháng 9 năm 1955.
Theo quyết định về việc hủy bỏ dần Đoàn cố vấn của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc và theo yêu cầu của Việt Nam, ngày 24 tháng 12 năm 1955, Bộ quốc phòng, Bộ ngoại giao nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa đồng công bố “Quyết định về việc hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự và đổi sang phái chuyên gia quân sự tại Việt Nam”, chỉ định Vương Nghiên Tuyền là Tổ trưởng Tổ chuyên gia, Quốc Lâm Chi là Bí thư Đảng ủy Tổ chuyên gia. Đồng thời, Bành Đức Hoài đã thông báo bằng thư cho Võ Nguyên Giáp về việc hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự cho Quân đội nhân dân Việt Nam, trình bày cụ thể về vấn đề hủy bỏ Đoàn cố vấn quân sự.
Trong thư nói: “Hòa bình của Việt Nam đã được thực hiện, Quân đội nhân dân Việt Nam đã được tôi luyện qua 8 năm kháng chiến, cả về mặt tác chiến và huấn luyện đều đã có sự tiến bộ rất lớn, đồng thời đã có được kinh nghiệm tác chiến khá phong phú, đặt được nền móng tốt cho việc đi vào hiện đại hóa chính quy hóa. Để thích ứng với tình hình nói trên, chúng tôi cho rằng cần phải thay đổi bộ máy tổ chức của Đoàn cố vấn quân sự do Trung Quốc phái đến hiện nay. Nếu Quân đội nhân dân Việt Nam có những việc gì cần giúp đỡ, mà chúng tôi lại có thể giúp được, thì sẽ đổi sang phái các cán bộ kiểu chuyên gia đến tiến hành giúp đỡ.”
Lời cuối của bức thư nói, “theo đề nghị của ông, đồng chí Vĩ Quốc Thanh sẽ lại tới Hà Nội một thời gian ngắn nữa để hiệp trợ Tổng quân ủy về một số công việc cần thiết đã thảo luận ở Bắc Kinh. Sau khi đã hoàn thành những công việc này, sẽ để ông ấy quay về Bắc Kinh luôn”. Vĩ Quốc Thanh mang theo mình bức thư của Bành Đức Hoài gửi Võ Nguyên Giáp, từ Bắc Kinh tới Hà Nội vào ngày 29 tháng 12 năm 1955, tiếp tục giúp Quân đội nhân dân Việt Nam sắp xếp bố trí cuộc trao đổi tại Bắc Kinh giữa ba bên Trung Quốc, Việt Nam và Liên Xô.
Ngày 13 tháng 1 năm 1956, lại có một đợt nhân viên nữa của Đoàn cố vấn quân sự về nước. Vĩ Quốc Thanh đang hoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời tham dự Hội nghị cán bộ Quân đội nhân dân Việt Nam, sau khi lắng nghe mọi yêu cầu và ý kiến về những công việc tiếp theo, theo chỉ thị của Quân ủy Trung ương, đã rời Hà Nội về nước cùng với tốp nhân viên cố vấn cuối cùng vào trung tuần tháng 3.      
Đến đây, Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc đã hoàn thành thắng lợi sứ mệnh giúp Việt Nam, mọi công việc đã kết thúc, bộ máy Đoàn cố vấn đã được hủy bỏ.
    II. Sứ mệnh của Đoàn cố vấn quân sự
Trước khi Đoàn cố vấn quân sự vào Việt Nam, theo yêu cầu từ phía Việt Nam và tình hình cuộc Chiến tranh chống Pháp của Việt Nam khi ấy, Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc đã trao nhiệm vụ cho Đoàn cố vấn quân sự.
Một là giúp Việt Nam đánh thắng trận, đuổi quân xâm lược Pháp; hai là giúp Việt Nam xây dựng quân đội chính quy. Ngày 27 tháng 6 năm 1950, tại Di Niên Đường Bắc Kinh, Mao Trạch Đông, Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức đã tiếp những người phụ trách Đoàn cố vấn quân sự là Vĩ Quốc Thanh, Mai Gia Sinh, Đặng Dật Phàn, một số cán bộ cấp trung đoàn trở lên và nhân viên công tác, đưa ra những chỉ thị quan trọng về ý nghĩa, nhiệm vụ và tư tưởng chỉ đạo… đối với công việc giúp Việt Nam của Đoàn cố vấn quân sự, đồng thời đề ra những yêu cầu về các mặt thái độ làm việc, phương pháp làm việc, tác phong tư tưởng và đoàn kết với phía Việt Nam…
Mao Trạch Đông nói: Các anh đến Việt Nam làm cố vấn là thực hiện nghĩa vụ quốc tế vẻ vang. Cách mạng Trung Quốc đã giành được thắng lợi, nhưng nhân dân Việt Nam vẫn còn phải chịu đau khổ dưới gót giày của bọn thực dân Pháp, chúng ta cần tới giúp đỡ họ. Nhiệm vụ của Đoàn cố vấn  là hiệp trợ quân đội Việt Nam chỉ huy tác chiến, chủ yếu là hiệp trợ tổ chức chỉ huy vận động chiến và chính quy chiến với quy mô khá lớn, giúp họ đánh thắng trận; giúp đỡ Việt Nam tổ chức xây dựng một quân đội chính quy cách mạng. Tiếp đó, Người đưa ra những chỉ thị rõ về phương pháp làm việc… của Đoàn cố vấn:
Làm cố vấn tức là làm tham mưu, phải điều tra nghiên cứu nhiều, nêu ý tưởng, nghĩ biện pháp, nhưng không được bao biện làm thay, lại càng không được làm “Thái thượng hoàng”, chỉ tay ra lệnh, mà nhất thiết phải tỏ ra khiêm tốn thận trọng, thành tâm thành ý giúp đỡ họ, phải tôn trọng họ, đoàn kết với họ, làm theo tinh thần coi sự nghiệp giải phóng của nhân dân Việt Nam là sự nghiệp của nhân dân Trung Quốc.
Chiểu theo phương châm và sự bố trí của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc, từ tháng 8 năm 1950 đến tháng 3 năm 1956, Đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc trong thời gian giúp Việt Nam chủ yếu đã tiến hành những công việc sau: Một là hiệp trợ Quân đội nhân dân tổ chức và chỉ huy tác chiến, giành thắng lợi trong cuộc Chiến tranh chống Pháp. Theo chỉ thị của Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc và thực tế cuộc Chiến tranh chống Pháp của Việt Nam, Đoàn cố vấn quân sự luôn coi việc giúp Quân đội nhân dân Việt Nam chỉ huy tác chiến, liên tục giành thắng lợi ở các chiến dịch, trận chiến, đánh bại quân xâm lược Pháp là nhiệm vụ trung tâm của mình.
Từ ngày Đoàn cố vấn quân sự đến Việt Nam vào tháng 8 năm 1950 đến khi đình chiến ở Đông Dương năm 1954, Quân đội nhân dân đã lần lượt tiến hành 8 chiến dịch tương đối lớn như Biên giới, Trung du, Đông Bắc, Kinh Bình[3], Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào, Điện Biên Phủ… , đã giành được chiến tích huy hoàng, đẩy nhanh được tiến trình thắng lợi. Trừ Chiến dịch Hòa Bình, Đoàn cố vấn quân sự vì đang tập luyện chỉnh đốn nên không ra tiền tuyến trực tiếp giúp đỡ chỉ huy ra, còn các chiến dịch khác, từ ra quyết sách đến tổ chức thực thi cả quá trình chiến dịch, đều được tiến hành dưới sự giúp đỡ của Đoàn cố vấn.
Hai là giúp xây dựng nền quân sự, nâng cao sức chiến đấu cho Quân đội nhân dân. Trong Chiến tranh chống Pháp, với sự giúp đỡ của Đoàn cố vấn, Quân đội nhân dân đã trải qua rèn luyện đánh trận thật, huấn luyện quân sự và tổ chức  trang bị biên chế…, đã thực hiện được sự chuyển đổi từ lối đánh du kích sang lối vận động chiến, chuyển đổi từ lối đánh tấn công quy mô nhỏ sang lối đánh tấn công quy mô lớn, chuyển đổi từ hoàn cảnh hòa bình đến thực hiện từng bước chính quy hóa, hiện đại hóa quân đội.
Ba là giúp Quân đội nhân dân tăng cường xây dựng chính trị, tăng cường xây dựng Đảng trong quân đội.
Bốn là giúp đào tạo huấn luyện cán bộ, nâng cao tố chất đội ngũ cán bộ. Năm là giúp Quân đội nhân dân Việt Nam tăng cường xây dựng hậu cần, nâng cao năng lực bảo đảm hậu cần.            
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng lao động Việt Nam, Tổng quân ủy hết sức tín nhiệm và ủng hộ Đoàn cố vấn trong công việc. Hồ Chí Minh nhiều lần nói, “với các cố vấn Trung Quốc, tôi tuyệt đối tín nhiệm”. Để động viên các đồng chí trong Đoàn cố vấn tích cực nêu kiến nghị, làm tốt công việc, Người yêu cầu “giữa cán bộ Trung Quốc và Việt Nam phải đoàn kết, cán bộ Việt Nam phải học tập cán bộ Trung Quốc một cách trung thực”.
Với những kiến nghị và quyết sách quan trọng về tác chiến và xây dựng quân đội cho Quân đội nhân dân Việt Nam của Đoàn cố vấn, Người đều đích thân giữ quyền ra quyết định, rồi sau đó mới do Tổng quân ủy tổ chức thực thi.
Tổng quân ủy và các Bộ tham mưu  hết sức tôn trọng, ủng hộ và gửi gắm niềm hi vọng vào các nhân viên Đoàn cố vấn cùng công việc của họ, cùng với sự phát triển của thực tiễn đã ngày càng tin tưởng vào tính chính xác của tư tưởng Mao Trạch Đông và kinh nghiệm của Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc, đồng thời cũng tỏ ra hết sức quan tâm đến mọi sinh hoạt của Đoàn cố vấn.
Tất cả những điều này là điều kiện quan trọng để Đoàn cố vấn làm tốt được công việc, hoàn thành thắng lợi được sứ mệnh giúp Việt chống Pháp.
(“Quân sự sử lâm” cung cấp)

[1] Nhị dã:  Tên gọi đầy đủ: “Đệ nhị dã chiến quân”. Một trong những đội quân chủ lực của Giải phóng quân nhân dân Trung Quốc trong thời kỳ chiến tranh giải phóng. – ND.
[2] Tôi chưa tra được tên tiếng Việt của Chiến dịch này. Phải chăng là Chiến dịch Hà-Nam-Ninh hay Chiến dịch Quang Trung?-ND.
[3] Xem chú thích 1. –ND.
Nguồn: Tân Hoa Xã – Xinhuanet.com
Bản tiếng Việt © Việt sử ký 2012