Thứ Năm, 26 tháng 1, 2012

Hội nghị nghiên cứu lịch sử bàn về trải nghiệm của Mỹ tại Đông Nam Á


Hội nghị nghiên cứu lịch sử bàn về

trải nghiệm của Mỹ tại Đông Nam Á

Hillary Rodham Clinton
Ngoại trưởng
Khán phòng phía Đông, Trung tâm Hội nghị George C. Marshall
Washington, DC
Ngày 29 – 9 – 2010
Cám ơn rất nhiều, thưa ngài Đại sứ, và đây là niềm vui to lớn cũng như đặc ân dành cho tôi để chào đón tất cả mọi người tới Bộ Ngoại giao. Tôi biết trong khán phòng này, chúng ta có các học giả, sử gia, nhà ngoại giao và những người với hiểu biết cá nhân sâu rộng cũng như kinh nghiệm về vấn đề quan trọng sẽ được thảo luận trong suốt hôm nay. Rất nhiều sự kiện đã được thực hiện tại bộ Ngoại giao và tiếp tục được thực hiện mỗi ngày. Và một số người đang làm việc ở đây, những người từng làm việc ở đây trước kia biết rằng điều đó thật tuyệt.
Tôi muốn, với tư cách cá nhân, hoan nghênh Ngoại trưởng Henry Kissinger trở lại Bộ Ngoại giao, Đại sứ Richard Holbrooke, Trợ lý ngoại trưởng Kurt Campbell, và tất cả cộng sự của tôi, những người tham dự vào đề tài nghiên cứu về ngoại giao của thế kỷ 21.  Tôi cũng muốn đưa ra lời đón chào đặc biệt tới các vị khách của chúng ta đến từ Cộng hòa Việt Nam (*): Đại sứ Trần Văn Tùng và TS Nguyễn Mạnh Hà (**). Cám ơn tất cả mọi người đã có mặt và tham dự cuộc đối thoại quan trọng này. Tôi thấy có cựu thứ trưởng John Negroponte. Cám ơn ông đã có mặt tại đây.
Tôi muốn ghi nhận tất cả công việc khó khăn của các sử gia tại đây, những người đã hoàn thành một bộ tài liệu thấu đáo về chính sách của Mỹ với Đông Nam Á từ 1946 – 1975. Họ đã biên soạn hơn 24.000 trang tài liệu chính thức, hàng nghìn bức thư tín, bản ghi nhớ, báo cáo tình báo, đánh giá quân sự, các ghi chép họp hành, điện đàm giữa các nhà hoạch định chính sách. Ít nhất, họ không phải lướt qua hàng triệu email (cười). Tôi e là chúng ta phải tăng kích cỡ Văn phòng Lịch sử lên bốn lần cho các đánh giá tương lai (cười). Bộ sưu tập này sẽ là một nguồn cho sinh viên và các học giả, cho các gia đình và công dân hai nước chúng ta, những người vẫn quan tâm sâu sắc tới đề tài lịch sử chung này của chúng ta.
Với người Mỹ thế hệ của chúng tôi, chiến tranh tại Việt Nam đã định hình cách mà chúng ta nhìn nhận về thế giới và đất nước chúng ta. Giống như mọi người trong những ngày ấy, tôi có bạn bè tham gia quân ngũ – những người bạn trai trong quân ngũ – đã bị gọi đi quân dịch, chống lại hay trở thành những người từ chối nhập ngũ vì nghĩ rằng điều này trái với đạo lý; rất nhiều cuộc trò chuyện dài, buồn bã, đau khổ. Và tới lúc này, những bài học của kỷ nguyên ấy vẫn tiếp tục thấm vào những quyết định mà chúng ta đưa ra. Và với người Việt Nam cùng thế hệ, những người thấy đất nước họ tan hoang vì chiến tranh, và những người cùng chung sự thống khổ, mất mát người thân, bạn bè, gia đình giống như rất nhiều người Mỹ phải chịu đựng, những ký ức vẫn còn sống động và với rất nhiều người, vẫn đau đớn.
Con người không dễ dàng rũ bỏ sức nặng của lịch sử. Ở tất cả các nơi trên thế giới, chúng ta nhìn thấy di sản chua xót của những cuộc xung đột, thù hằn cũ. Đây là một nguồn trong rất nhiều thách thức dai dẳng nhất của chúng ta. Tôi thấy nó mỗi ngày khi tôi làm việc với các chính phủ về những xung đột rất nặng nề thậm chí khó có thể hình dung ra cách giải quyết vì quá trình lịch sử của những mối hoài nghi được tích tụ lại, của bạo lực đã đi cùng con người theo thời gian. Nhưng thật đáng chú ý là, người Mỹ và người Việt Nam đã quyết định để lại phía sau lịch sử mà họ không thể nào thay đổi, hướng tới một tương lai mà chúng ta có thể cùng nhau định hình.
Gần đây tôi đã đến Hà Nội. Tôi sẽ trở lại Hà Nội vào cuối tháng tới. Chuyến thăm đầu tiên của tôi 10 năm trước đây cùng với chồng tôi lúc ông ấy làm tổng thống, thật vô cùng xúc động. Chúng tôi đã gặp những người đồng nhiệm khi đó trong Chính phủ Việt Nam. Chúng tôi đã đi dạo trên các con đường ở nhiều thành phố. Có hình ảnh của chúng tôi trong rất nhiều cửa hàng ở Hà Nội,  nơi chúng tôi đã góp phần đáng kể vào nền kinh tế (cười).
Nhưng trải nghiệm xúc động nhất là chuyến đi tới một địa điểm nơi các nhà khảo cổ học Việt Nam và Mỹ cùng với binh lính Mỹ và Việt Nam, cùng nhau tìm kiếm hài cốt một phi công Mỹ mất tích, trong một vụ rơi máy bay cách đây 33 năm, đó là Trung tá Lawrence Evert. Bill và tôi đứng đó quan sát họ làm việc cùng với những người con của Trung tá Evert, giờ đây đã trưởng thành bên cạnh chúng ta. Chúng tôi thấy các công nhân cẩn thận chọn lựa bùn đất, đầu gối ngập sâu, họ tỉ mỉ đào từng mảnh vỡ chiếc máy bay chiến đấu F-105 của Trung tá Evert và từng mảnh vụn của bộ quân phục của ông. Đây là một địa điểm thiêng liêng và cả hai bên cùng tham gia công việc ấy. Chính phủ Việt Nam đã gửi các kỹ sư trợ giúp, dân làng thì đưa ra các dụng cụ và thông tin, cuối cùng, những người con của Evert đã có thể đưa cha về nhà.
Trong chuyến đi tới Hà Nội vừa qua, tôi đứng trên đường băng của sân bay khi quân đội tiến hành thủ tục đưa hài cốt người Mỹ mất tích tại Việt Nam trở về, và tôi một lần nữa lại chìm trong cảm xúc trang nghiêm bởi sự long trọng và thiêng liêng của công việc này. Cơm ơn sự hợp tác chưa từng thấy giữa các chính phủ và người dân của chúng ta, cũng như những nỗ lực không mệt mỏi của nhiều vị lãnh đạo như Thượng nghị sĩ John McCain, Thượng nghị sĩ John Kerry, và cựu đại sứ Pete Peterson, rất nhiều gia đình như nhà Evert, ở cả hai nước, đã có thể tìm kiếm được một số giải pháp hòa bình.
Hình ảnh cuộc đào bới 10 năm trước đây vẫn còn lại trong tôi. Người Mỹ và người Việt Nam chân ngập trong bùn, cùng nhau tìm kiếm các dấu vết của một quá khứ chia sẻ và đau thương, không phải vì họ muốn làm sống lại nó hay mở ra những vết thương cũ, mà vì chúng ta cùng nhau công nhận rằng, chúng ta phải đối mặt với quá khứ nếu chúng ta muốn tạo ra hòa bình với nó.
Và đó là lịch sử, công việc của các bạn, của hội nghị này và rất nhiều cuốn sách đã xuất bản, là tất cả những gì liên quan tới. Các sử gia đang đào bới, khai quật, chọn lọc và gắng sức, giúp chúng ta biết lịch sử đầy đủ hơn để chúng ta có thể để lại quá khứ phía sau và cùng nhau tiến về phía trước.
Những tiến triển giữa Việt Nam và Mỹ rất ngoạn mục. Khi tôi ở Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 15 năm bình thường hóa quan hệ, tôi đã phát biểu với một nhóm lớn doanh nghiệp Mỹ và Việt Nam đang làm việc cùng nhau. Thỏa thuận thương mại của chúng ta đã tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng của cả hai bên bờ Thái Bình Dương. Tình hữu nghị của chúng ta đã trở thành nơi neo đậu của an ninh và ổn định trong khu vực. Và cả một thế hệ trẻ lớn lên đang hiểu rằng chỉ có hòa bình tồn tại giữa Việt Nam và Mỹ, và mối quan hệ họ đang tạo dựng thông qua trao đổi giáo dục, văn hóa, qua mạng lưới kinh doanh và xã hội mới đang đưa chúng ta đến gần nhau hơn.
Việt Nam là quê hương của một nền văn minh cổ xưa và huy hoàng. Năm nay, Hà Nội sẽ kỷ niệm tròn 1.000 tuổi. Nhưng Việt Nam vẫn là một quốc gia năng động, đang tăng trưởng với dân số trẻ, đầy sức sống. Tôi gặp khá nhiều bạn trẻ đang làm việc ở trung tâm hội nghị, các bạn trẻ Việt Nam đã hỏi tôi về việc có thể có nhiều cuộc trao đổi về giáo dục, học thuật, tăng cường hợp tác hơn nữa giữa thanh niên hai nước. Tôi nghĩ, cơ hội to lớn vẫn ở phía trước trong những gì chúng ta có thể làm cùng nhau khi quan hệ của chúng ta thêm sâu sắc, rộng mở. Và tôi tin tưởng rằng, 15 năm tới sẽ đưa Mỹ và Việt Nam cùng xích lại gần nhau hơn.
Tôi cũng hy vọng rằng, những cam kết của chúng ta hướng tới một tương lai chung, bất chấp lịch sử chung của chúng ta có thể được sử dụng như nguồn cảm hứng hay thâm chí là một mô hình với những nước khác; vì có rất nhiều quốc gia đang ngập ngừng khi họ không thể vượt qua quá khứ của mình, những người từ chối tìm kiếm nền tảng chung vì nền tảng sau họ đầy rẫy những thi thể và máu đổ của các thế hệ trước. Trong thế giới ngày nay, cấp bách hơn cả là chúng ta nên tìm cách chấm dứt xung đột, tìm ra những cách thức có thể kết nối dựa trên nhân tính chung của chúng ta. Chúng ta sẽ không nhất trí về mọi thứ, chúng ta sẽ có các chế độ chính trị khác nhau.Nhưng chúng ta phải hướng tới một con đường để tìm ra nền tảng chung và để cùng làm việc hướng tới khát vọng chung mà thực hiện tiềm năng vì hòa bình, tiến bộ và thịnh vượng.
Vì vậy, tôi cảm ơn mọi người có mặt ở đây để tham dự hội nghị này. Tôi mong muốn được nghe báo cáo của các sự kiện trong ngày. Tôi đã lưu ý đến chương trình. Nó khá mang tính quốc tế. Chúng ta có các chuyên gia không chỉ đến từ Việt Nam và Mỹ, mà đến từ các trường đại học trên thế giới. Và chúng tôi đánh giá rất cao các nỗ lực của tất cả mọi người dẫn đầu là các sử gia của chúng ta ở đây tại Bộ Ngoại giao, không chỉ đưa ra ở hội nghị này, mà còn giúp chúng ta chấp thuận với lịch sử của chính chúng ta.
Cám ơn tất cả (vỗ tay).
Người dịch: Nguyễn Hùng

Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2010

* VNDCCH? Có lẽ có sự nhầm lẫn của bà Clinton?
Bài đã được đưa lên trang Ba Sàm từ 1/10/2010, nhưng do bị tin tặc phá, xóa mất, nay đưa lên lại.

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét